Unica Zürn
Overzicht titels:
Oorspronkelijke titel: Der Mann im Jasmin 1977
Vertaling: Ienne Biemans, 1987
Uitgever: Meulenhoff
ISBN-10: 90-290-2162-4
ISBN-13: 978-90-290-2162-3
Flaptekst:
De Man in Jasmijn behoort tot het soort boeken waarin het onderscheid tussen fictie en biografie verdwijnt. De indrukken uit een geestesziekte kunnen zonder meer doorgaan voor impressies uit het leven van Unica Zürn, maar haar verteltechniek maakt ze tot een ongewone literaire gebeurtenis. Een gedistantieerde waarnemer volgt het zij-personage op de voet, maar valt er in zekere zin ook mee samen: het onzichtbare contrast zorgt voor een meeslepende combinatie van naïveteit en raffinement. Koele registraties volgen op ijlende passages. Stijl, maar ook tijd, plaats en handeling verspringen voortdurend, waardoor er een filmisch, montage-achtig effect ontstaat. Het boek lijkt een nieuw, nog niet eerder verkend procédé om de wereld van de waanzin in beeld te brengen. De schitterende anagrammen (woorden of zinnen die ontstaan door het verplaatsen van de letters van een gegeven woord of zin) geven de sleutel van die wereld. Niets is wat het is; alles is ook, of juist, iets anders. Met name in de hallucinaties vindt haar 'Verklärung' plaats, haar transfiguratie, haar verheerlijkende vervorming. Haar open, objectieve compositie laat haarscherp zien hoe alles in zijn werk gaat. Ze nodigt de lezer uit haar bewustzijnsveranderingen als het ware bij te wonen. Tegelijk worden we deelgenoot gemaakt van de nerveuze wisselwerkingen tussen bevrijdende euforie en beklem¬mende depressie. Zo ontstaat de mogelijkheid de 'zin van de waanzin' te ontdekken en te beseffen hoe dicht haar wereld bij de onze ligt.
De reputatie van het boek was aanvankelijk geheel en al gebaseerd op de Franse vertaling (L'Homme Jasmin, 1971); voor de Duitse tekst bleek aanvankelijk geen uitgever te vinden. Michel Leiris noemde het 'het belangrijkste boek van de laatste jaren'. De Duitse editie verscheen pas in 1977.
Oorspronkelijke titel: Dunkler Frühling 1970
Vertaling: Tineke Davids, 1983
Uitgever: Meulenhoff
ISBN-10: 90-269-5853-6
ISBN-13: 978-90-269-5853-3
Flaptekst:
Donkere lente, een sterk door de psychoanalyse beïnvloede novelle, is het relaas van de dromen van een tienermeisje dat poogt de geheimen van 'de liefde' te ontraadselen. Het huwelijk van haar ouders is volledig ontwricht en de beide echtelieden gaan geheel op in hun nieuwe relaties, die ze allerminst voor elkaar of voor de buitenwereld verborgen houden.
Ook het meisje is op zoek naar vervulling. Ze beseft maar al te goed dat ze die niet vindt wanneer haar broer van zestien - even- op zoek als zij - haar op een middag bruut en onbeholpen neemt. Ze voelt zich beschaamd en teleurgesteld: haar nachtelijke fantasieën waren zoveel opwindender, zo wellustig dat ze aan de armzalige werkelijkheid met haar broer geen enkele behoefte heeft. Uit wraak chanteert ze hem, maar ze blijft op zoek naar die onbeschrijflijke, hevige sensatie die volgens haar en haar vrien¬dinnen alleen van een man kan komen.
Elke nacht opnieuw stort ze zich in de wellustigste fantasieen en stelt ze zich angstwekkende taferelen voor in een duister waarin ze geen redder wenst. Elke nacht ondergaat ze opnieuw de dood, steeds beklemmender.
Donkere lente is geïllustreerd met drie tekeningen van Hans Bellmer. echtgenoot van de auteur
