James Joyce
Overzicht titels:
Oorspronkelijke titel: Finnegans Wake 1939
Vertaling: Erik Bindervoet, 2002
Uitgever: Atheneum
ISBN-10: 90-253-2279-4
ISBN-13: 978-90-253-2279-3
Tweetalige uitgave, vertaling conform de 3e druk Faber en Faber (met auteurscorrecties)
Flaptekst:
Finnegans Wake houdt zich op tussen slapen en waken, in een bewustzijnstoestand waarin de hele wereld, en vooral alle taal van de wereld samenkomt. Mythen, volksverhalen, losse anekdotes, liedjes, maar ook reclameslogans, wetenschappelijke formules, woordenreeksen, krantenfrasen, alledaagse conversatie zijn de grondstof voor een hallucinerende verkenning van de werking van de menselijke geest in droomtoestand. De taal heeft daarin een onnavolgbare hoofdrol: klanken, betekenissen raken in elkaar verstrikt, gaan met elkaar op de loop, en trekken de lezer een wereld binnen die tegelijk vreemd en vertrouwd is.
Joyce werkte zeventien jaar aan Finnegans Wake. Aanvankelijk heette het manuscript 'Work in Progress', een titel die uitdrukt hoe voor Joyce het schrijven aan dit werk een voortdurend onderzoek was. Niet alleen naar de diepten en verborgen hoeken van de geest, maar ook naar de fundamenten van onze cultuur en naar de kracht van symbolen en mythen.
Nooit eerder verscheen Finnegans Wake in een Nederlandse uitgave. Erik Bindervoet en Robbert-Jan Henkes brachten het Engels van Joyce over naar het Nederlands, waarbij aan zoveel mogelijk idiomatische eigenaardigheden recht werd gedaan. Hoe ze daarbij te werk gingen is van woord tot woord te volgen in de parallelweergave van het origineel, dat voor deze uitgave geheel opnieuw werd gezet, precies volgens de oorspronkelijke regel- en pagina-indeling. Een aantal tekstvarianten met bronvermelding completeert deze monumentale uitgave.
James Joyce (1882-1941) wordt beschouwd als de belangrijkste en meest vernieuwende auteur van de twintigste eeuw. Hij had al meesterwerken als Dubliners, A Portrait ofthe Artist as a Young Man en Ulysses op zijn naam staan toen in 1939 Finneaans Wake verscheen.
Robbert-Jan Henkes (1962) vertaalde eerder uit het Russisch romans van Anatoli Mariëngof en een scenario van Andrej Tarkovski.
Erik Bindervoet (1962) publiceerde eerder een aantal lange gedichten, waaronder 'De saaiste jongen ter wereld' en 'De schilder en zijn model', en de bundel Aap.
Samen schreven zij o.a. De Intocht van Christus in Amsterdam, Arthur Schopenhauer: een oorlogsverklaring aan de geschiedenis en deel I van de Kapitein Iglo-sage.
Oorspronkelijke titel: Giacomo Joyce 1968
Vertaling: Paul Claes, 1995
Uitgever: Goossens
ISBN-10: 90-6551-271-3
ISBN-13: 978-90-6551-271-0
Flaptekst:
Giacomo Joyce is ongetwijfeld de meest openhartige tekst van James Joyce. Werken als Exiles en A Portrait of the artist as a young man en zelfs Ulysses en Finnegans wake zijn sterk biografisch gekleurd. Maar nergens heeft de schrijver zich meer blootgegeven dan in deze nauwelijks geromantiseerde liefdesgeschiedenis van een leraar en een leerlinge. Tijdens zijn verblijf in Triëst, waar hij Engels gaf in de Berlitz-school, werd Joyce verliefd op een joods meisje. Zij kon of wilde zijn verlangens niet beantwoorden. Hij zette zijn gevoelens voor haar neer in deze prachtige prozabladzijden met een geraffineerd impressionistische stijl.
Wellicht omdat deze bekentenissen te intiem waren, heeft hij ze nooit gepubliceerd. Zijn broer Stanislaus redde het handschrift, dat pas in 1968 door Richard Ellmann werd uitgegeven. Dank zij hem kennen wij dit portret van de kunstenaar als verliefde volwassene.
Oorspronkelijke titel: Ulysses 1922
Vertaling: Paul Claes, 1994
Uitgever: De Bezige Bij
ISBN-10: 90-234-3409-9
ISBN-13: 978-90-234-3409-2
Flaptekst:
In 1922 verscheen James Joyce' meesterwerk Ulysses, de onovertroffen evocatie van één dag in Dublin aan het begin van deze eeuw. In de vertaling van Paul Claes en Mon Nys wordt recht gedaan aan de ongehoorde rijkdom van taalspel, tekstgenres, klankeffecten, referenties, stijlen en dialecten die Ulysses biedt. Ulysses is niet alleen eenhoogtpunt van complexiteit en raffinement, maar ook een van de meeslependste en geestigste boeken uit de twintigste eeuw.
Oorspronkelijke titel: Exiles 1918
Uitgever: De Bezige Bij
ISBN-10: 90-234-0476-9
ISBN-13: 978-90-234-0476-7
BBToneel
Flaptekst:
Oorspronkelijke titel: A Portrait of the Artist as a Young Man 1916
Vertaling: Gerardine Franken, 1972
Uitgever: De Bezige Bij
ISBN-10: 90-234-0861-6
ISBN-13: 978-90-234-0861-1
Ook als ISBN 90-234-2327-5 (Bezige Bij Pocket 1985) , ISBN 90-234-0861-6 (7e druk, 2002)
Flaptekst:
Toen James Joyce in oktober 1904 Dublin verliet en zich in vrijwillige ballingschap begaf, had hij in zijn koffer niet alleen het materiaal voor de verhalenbundel die in 1914 onder de titel Dubliners zou verschijnen, maar ook aantekeningen voor een autobiografische roman die in 1916 in New York als A Portrait of the Artist as a Young Man werd gepubliceerd. 'De jongeman is er niet genadig afgekomen, vind je wel?' zei Joyce tegen zijn vriend Frank Budgen, en hij voegde eraan toe, dat hij betwijfelde of veel kunstenaars met meer openhartigheid hun jeugd hadden beschreven.
'In Een portret van de kunstenaar als jongeman verschijntvoor het eerst Stephen Dedalus, die later een van de protagonisten in Ulysses zal worden (overigens een nauwelijks vertekend zelfportret van Joyce). Het thema is het ontwaken van het bewustzijn in een gevoelig Iers kind en zijn ontwikkeling van nationalistische en kwezelachtige geborneerdheid tot volledige zelfverwerkelijking in de kunst.' Joris Duytschaever, De Vlaamse Gids
'...de lezer maakt de geestelijke groei mee van een jongeman vanaf diens prilste jeugd tot het moment dat hij denkt de ku nstenaar te zijn geworden die er voor het eerst in zal slagen zijn beleving van het Ierse katholicisme een adequate kunstvorm te geven in de smidse van zijn ziel.' Clive Hart
In 1964 verscheen de definitieve editie van A Portrait, verzorgd door Richard Ellmann. Gerardine Franken en Leo Knuth leverden met Een portret van de kunstenaar als jongeman een meesterlijke vertaling af, waaraan zij aantekeningen en een plattegrond van Dublin toevoegden.
James Joyce (Dublin 2-2-1882 - Zürich 13-1-1941), Nederlandse vertalingen Dubliners, Ulysses, Giacomo Joyce (opgenomen in De beste buitenlandse verhalen van De Bezige Bij).
Oorspronkelijke titel: Dubliners 1914
Vertaling: Rijn Bloem, 1968
Uitgever: Van Gennep
ISBN-10: 90-6012-021-3
ISBN-13: 978-90-6012-021-7
Flaptekst:
Dubliners is een uit vijftien verhalen bestaande bundel die voor het eerst in 1914 verscheen en waarvan de thema's later terugkeerden in A Portrait of the Artist as a Young Man (1916), Ulysses (1922) en Finnegans Wake (1939). Vooral deze laatste werken hebben James Joyce de naam gegeven van een zeer ontoegankelijk schrijver, maar aan de hand van Dubliners is het niet moeilijk een weg te vinden door een wereld die in de literatuur van onze tijd haar weerga niet heeft. De thema's die Joyce hier voor de eerste maal bezighouden, zijn allereerst de 'epifanie', het heldere moment dat de personages en de lezers inzicht geeft in hun bestaan, en de 'paralyse' waaraan Dublin omstreeks 1900 lijdt. Hierbij voegt zich een gevoel van onmacht, waar de hoofdpersonen soms aan lijken te ontsnappen om dan weer als Ikarus of Lucifer neer te storten. De verhalen in Dubliners zijn niet naturalistisch. Men zou ze flarden van mensenlevens kunnen noemen, waarbij ritmische patronen, verwijzingen over en weer en symbolische perspectieven als bindende elementen fungeren. De aanzetten van de 'monologue intérieur', waarmee Joyce beroemd zou worden, zijn hier al merkbaar, het duidelijkst in het slotverhaal De Doden, dat als een van de aanmerkelijkste verhalen van de twintigste eeuw moet worden beschouwd.
De Volkskrant: 'Erg goed vertaald door Rein Bloem... een volwaardige Joyce in het Nederlands:
De Gooi en Eemlander: 'Een zinvolle introductie tot de beroemde hoofdwerken van Joyce, uitstekend vertaald door Rein Bloem.'
Algemeen Dagblad: 'Met zijn voortreffelijke vertaling maakt Rein Bloem de moeilijke Joyce, de sfeer van de tijd en het Dublin waarin hij leefde ook voor Nederlandse lezers gemakkelijk toegankelijk:
Oorspronkelijke titel: Finnegans Wake 1939
Uitgever: Faber and Faber
ISBN-10: 0-571-10807-5
ISBN-13: 978-0-571-10807-7
Flaptekst:
Finnegans Wake, Joyce's final work was created over a period of fifteen years with composition starting in 1923. It was finally completed in 1938. Joyce celebrated its eventual publication on February 2nd 1939. Like all of Joyce's works Finnegans Wake was dogged by publication controversy. He found, due to the perceived obscurity of the text that even his closest allies lost faith in his last artistic venture, finding it too obscure and occluded to penetrate and it was only his own innate belief in his artistic mission that carried him through to complete the work. The title came from the popular Irish ballad about a hod carrier called Finnegan who falls to a supposed death from a building but is revived by a skite of whisky which is thrown in the drunken melee that ensues at his wake. Joyce kept the title of the work a closely guarded secret for many years whilst issuing sections of the work for publication entitled Work in Progress.
The period of composition was the most trying in his life. His health was unstable due to recurrent eye problems and stomach ulcers. He was often enveloped in a darkness of sight akin to the darkness of the unconscious he was so concerned in trying to articulate. During this period his son Georgio's marriage floundered and his daughter Lucia had developed schizophrenia, a situation which devastated Joyce.
Whilst his private life was deeply troubled in public he had become synonymous with the modernist artistic movement and although he lived a life quite removed from the hurdy gurdy of Parisian bohemianism he was famous, if not infamous, as the author of Ulysses. As an artist he had arrived.
FW is a novel written using the dream form as a device to tell the universal story of Everyman, Humprey Chimpden Earwicker, his wife Anna Livia Plurabelle and their children, twins Shem and Shaun and sister Isabel.
It also tells the history of Ireland and the world as well as telling the tale of a river rising in Poulaphouca and flowing in through the heart of the city of Dublin out to meet the ocean in Dublin Bay. The dream form was ideal in that it allowed Joyce the space and freedom to introduce unfettered , myriad strands of material into the language of the night or the unconscious.
The novel is divided into four main parts called "books" numbered one to four in roman numerals. These in turn are subdivided into 17 "chapters". The language of the novel employs multilingual puns, songs, jokes, polyglot portmanteau words, allusions and scientific information, myths and legends. The content is vast. FW was created in part from pieces of text Joyce composed himself. These he augmented with text drawn from copious notebooks in which were collected fragments of information, passages of text drawn from books, magazines, journals and ephemera Joyce had come in contact with over his reading life.
Finnegans Wake has earned itself an undeserved reputation for being incomprehensible, demented and totally unreadable. This could not be further from the truth. In reality it is a challenging work of awesome beauty, into whose inky depths one can probe for years. Its content is rich and varied and also sonorously lyrical. With the correct tools and frame of mind the amazing journey of discovery and revelation that is Finnegans Wake can easily begin. It is a book for the new millennium. In the words of Joycean scholar Danis Rose: "Finnegans Wake is a big dream: one for the tribe."
Oorspronkelijke titel: Ulysses 1922
Uitgever: Penguin
ISBN-10: 0-14-018105-9
ISBN-13: 978-0-14-018105-0
ISBN is van editie 1986
Flaptekst:
Corrected edition volgens de critical Edition van Hans Walter Gabler, Garland New York 1984
'It is the book to which we are all indebted, and from which none of us can escape' - T. S. Eliot
'Ulysses revolts against history as hatred and violence, and speaks in its most intense moments of their opposite. It does so with the keenest sense of how love can degenerate into dreamy creaminess or into brutishness, can claim to be all soul or all body, when only in the union of both can it truly exist. Like other comedies, Ulysses ends in a vision of reconciliation' - Richard Ellmann
'One feels admiration that is almost reverence for the incredible labours of this incredible genius' - Ford Madox Ford
The Garland Edition is the fruit of seven years' research, during which the editors returned to the manuscripts, drafts and proofs of the first edition in order to reconstruct as closely as possible Joyce's original intention.
Beschrijving: Initial preparation for Joyce's work began in 1902 while Joyce was still twenty years old. He was self-possessed enough to gather all his epiphanies and begin arranging them to form notes for Ulysses. He began work in earnest in 1914, after the publication of A Portrait of the Artist as a Young Man, and it was eventually published in 1922.
Ulysses deals with the opulence of personal thought and while we are ushered into its characters private worlds with ease, we know little about their exteriors. The narrative parallels Homer's Odyssey, but an in-depth knowledge of The Odyssey is not necessary for enjoyment of Ulysses.
The main character in the book is Leopold Bloom, a non-practising Jew. Throughout the novel, the reader is permitted to become wholly familiar with the inner workings of Leopold's mind, but not given enough information about his physical appearance to form a clear mental picture of him. We are told he is quiet and decent, a man of inflexible honour to his fingertips. He has a pale intellectual face in which are set two dark large lidded, superbly expressive eyes.
The story of a haunting sorrow is written on his face and his friends say that there's a touch of the artist about old Bloom. A safe moustached man who has his good points and slips off when the fun gets too hot.
Another significant figure winding his way through the streets of Dublin in Ulysses is Stephen Dedalus, whom we first meet in A Portrait of the Artist as a Young Man. Stephen is an arrogant young intellectual whom Bloom takes under his wing. He acts as a father figure to the young Stephen who fulfils the role to some extent of son for Bloom whose own son died in infancy.
Molly Bloom in Ulysses is equated with Penelope in The Odyssey and the last chapter of the book is dedicated solely to her meanderings and musings. It is one of the most renowned pieces of writing in Ulysses and is famous for its celebration of this voluptuous, sensuous, opulent, abundant, independent, lush, and blooming woman.
Recommended 1922 text:
Ulysses from the World's Classics range published by Oxford University Press
Recommended recent text:
Ulysses. Edited: Hans Walter Gabler. 1986 edition published by Bodley Head.
Recommended Annotations:
Ulysses Annotated by Don Gifford with Robert J. Seidman published by University of California Press.1989
